Quản trị rủi ro
CÁC NHÂN TỐ RỦI RO TRONG ĐẦU TƯ CHỨNG QUYỀN (Phần 2)
9/6/2026
Chứng quyền có bảo đảm (CW) là sản phẩm phái sinh phức tạp, đòi hỏi nhà đầu tư phải đánh giá kỹ lưỡng sự phù hợp với mục tiêu tài chính và kinh nghiệm cá nhân trước khi tham gia. Ngoài rủi ro từ tổ chức phát hành như đã đề cập trong Phần 1, dưới đây là các nhóm rủi ro liên quan đến sản phẩm và chứng khoán cơ sở cần lưu ý.
Mục lục
1. Nhóm rủi ro liên quan đến sản phẩm chứng quyền
• Rủi ro đầu tư chung và tính chất đòn bẩy: CW có hệ số đòn bẩy cao, nghĩa là người sở hữu đối mặt rủi ro cao hơn nhiều so với đầu tư cùng giá trị vào tài sản cơ sở. Tỷ lệ thay đổi giá của CW trên thị trường lớn hơn tài sản cơ sở khiến nhà đầu tư có thể lời nhiều hoặc lỗ nhiều hơn.
• Rủi ro do thời gian đáo hạn: CW có giới hạn thời gian. Giá chứng quyền có xu hướng giảm mạnh khi đến gần ngày đáo hạn. Nếu tại ngày đáo hạn, giá thanh toán nhỏ hơn hoặc bằng giá thực hiện quyền, giá trị CW sẽ bằng không và nhà đầu tư mất trắng toàn bộ số tiền bỏ ra mua.
• Rủi ro về giá và cung cầu: Giá CW phụ thuộc vào giá chứng khoán cơ sở, mức độ biến động, thời gian còn hiệu lực, lãi suất, cổ tức... TCPH có thể tăng cung ứng thông qua phát hành bổ sung (nếu chưa vượt hạn mức tối đa của UBCKNN), việc này có thể ảnh hưởng đến giá CW.
• Rủi ro thanh khoản: Xảy ra khi nhà đầu tư không thể bán CW tại mức giá mong muốn do thị trường thiếu thanh khoản. TCPH cam kết tạo lập thị trường nhưng không cam kết thị trường giao dịch sẽ luôn sôi động.
• Thua thiệt về quyền lợi cổ đông: Người sở hữu CW hoàn toàn không có các quyền lợi như cổ đông của cổ phiếu cơ sở (tham dự ĐHĐCĐ, nhận cổ tức, quyền mua cổ phiếu phát hành thêm...).
• Rủi ro do thời gian đáo hạn: CW có giới hạn thời gian. Giá chứng quyền có xu hướng giảm mạnh khi đến gần ngày đáo hạn. Nếu tại ngày đáo hạn, giá thanh toán nhỏ hơn hoặc bằng giá thực hiện quyền, giá trị CW sẽ bằng không và nhà đầu tư mất trắng toàn bộ số tiền bỏ ra mua.
• Rủi ro về giá và cung cầu: Giá CW phụ thuộc vào giá chứng khoán cơ sở, mức độ biến động, thời gian còn hiệu lực, lãi suất, cổ tức... TCPH có thể tăng cung ứng thông qua phát hành bổ sung (nếu chưa vượt hạn mức tối đa của UBCKNN), việc này có thể ảnh hưởng đến giá CW.
• Rủi ro thanh khoản: Xảy ra khi nhà đầu tư không thể bán CW tại mức giá mong muốn do thị trường thiếu thanh khoản. TCPH cam kết tạo lập thị trường nhưng không cam kết thị trường giao dịch sẽ luôn sôi động.
• Thua thiệt về quyền lợi cổ đông: Người sở hữu CW hoàn toàn không có các quyền lợi như cổ đông của cổ phiếu cơ sở (tham dự ĐHĐCĐ, nhận cổ tức, quyền mua cổ phiếu phát hành thêm...).
2. Rủi ro liên quan đến chứng khoán cơ sở
Các sự kiện doanh nghiệp của công ty cơ sở (phát hành cổ phiếu thưởng, phân phối tiền, chia nhỏ/hợp nhất cổ phiếu, tái cấu trúc...) có thể dẫn đến việc TCPH phải điều chỉnh các điều khoản của chứng quyền. Tuy nhiên, TCPH không có nghĩa vụ điều chỉnh cho mọi sự kiện. Bất kỳ sự điều chỉnh hoặc quyết định không điều chỉnh nào cũng tác động lớn đến giá trị chứng quyền. Ngoài ra, nếu chứng khoán cơ sở bị hủy niêm yết hoặc tạm ngừng giao dịch, chứng quyền cũng sẽ bị hủy niêm yết hoặc tạm ngừng giao dịch tương ứng.
Lời kết
Chứng quyền là sản phẩm phức tạp và không phù hợp với nhà đầu tư thiếu kinh nghiệm. Ngoài các rủi ro mang tính kỹ thuật nêu trên, việc đầu tư chứng quyền còn bị ảnh hưởng từ các rủi ro vĩ mô khác như rủi ro về kinh tế, chính trị, luật pháp… Nhà đầu tư được khuyến nghị nên tham khảo chuyên viên tư vấn tài chính và đọc kỹ Bản cáo bạch của TCPH trước khi quyết định xuống tiền.